One Battle After Another was al in 2024 klaar, maanden voor de overwinning van Trump. Toch is het moeilijk om hier geen waarschuwing in te zien voor het fascistische en rechts-extremistische regime dat hij vanaf januari 2025 los liet op de VS. Daarmee sluit Paul Thomas Anderson aan bij Civil War, die ook klaar was voordat de oranje dictator de troon besteeg. De regisseur was er overigens al lang mee bezig, een film die losjes is gebaseerd op Vineland van Thomas Pynchon (hij maakte met Inherent Vice al een eerdere Pynchonverfilming). Het was wachten op de goede timing.
In deze dystopische satire kijkt de auteur vooruit op de tweede termijn van Ronald Reagan, een alternatieve Orwelliaanse werkelijkheid waarin de dromen van de counterculture zijn vervlogen. De tentakels van de Amerikaanse staat reiken overal en weten de voormalige rebellen uit de jaren zestig, zoals hoofdpersonage Zoyd Wheeler, allemaal op te sporen. Zoyd is een soort kruising tussen Tom Cruise, Homer Simpson en The Dude uit The Big Lebowski, een man die ooit ergens voor leefde maar zijn dagen inmiddels blowend doorbrengt. Voor PTA was het niet zo’n grote stap om dit verhaal te verplaatsen naar het heden.
De film begint met de introductie van Perfidia Beverly Hills (Teyana Taylor), een sleutelfiguur van de revolutionaire groep The French ’75, en haar trouwe partner, explosievenexpert Bob (Leonardo DiCaprio). Perfidia is een onverschrokken vrouw die geen moeite heeft de aanval op een immigratiedetentiecentrum te leiden en ook overweg kan met de seksuele obsessie van de gewelddadige en racistische commandant van het centrum, Steven Lockjaw (Sean Penn). Dan gaat een van de gewelddadige politieke acties van The French ’75 goed mis en ondanks alle bravoure zijn ze kansloos als het erop aankomt. Een deel wordt gedood, een deel slaat op de vlucht. Terwijl Perfidia naar een onbekende bestemming vlucht, duikt Bob onder met hun dochtertje. Dan schiet de film 16 jaar veruit en zien we Bob en tiener Willa (Chase Infiniti, wat een naam is dat!), weer terug. Willa heeft een goede band met haar vader maar ze is ook een beetje gefrustreerd door de stoner-puinhoop die hij is geworden. Dan worden ze opgespeurd door Lockjaw, die vooral veel interesse heeft in Willa. Zelf heeft hij de ambitie lid te worden van het white supremacists genootschap The Christmas Adventurers. Heel andere types dan die in The Order. Satire zou je dan ook zeggen, maar het hangt wel erg dicht aan tegen Project 25.
Ik was groot fan van River Phoenix, een acteur die overleed voordat DiCaprio doorbrak maar met wie hij toen al overeenkomsten deelde. Phoenix speelde in 1988 in Running on Empty, een geweldige film over een gezin dat constant op de vlucht was voor de FBI omdat de ouders in de 60’s tegen de in hun ogen corrupte overheid streden. One Battle After Another vormt er een mooi duo mee, al was de toon in de eerste film een stuk serieuzer. River Phoenix heeft helaas nooit kunnen bewijzen wat hij allemaal in zijn mars had. DiCaprio wel. De reden dat hij tot een van de meest toonaangevende acteurs van zijn generatie is uitgegroeid, is de manier waarop hij vertrouwt op grote auteurs en zich volledig aan hen overgeeft, zonder zich iets aan te trekken van ego of ijdelheid. Deze aanpak heeft geleid tot geweldige personages in tal van films, waaronder The Aviator, The Wolf of Wall Street, Once Upon a Time in Hollywood, Killers of the Flower Moon (nog niet gezien), en zijn Oscarwinnende rol in The Revenant.
Hier is Bob allesbehalve een held. Hij is het grootste deel van de film licht beneveld, gekleed in een The Dude-achtige badjas. Toch kun je je ogen niet van hem afhouden. Hij mag dan een ambitieloze loser zijn en een man bij wie niets lijkt te lukken, toch vertrouw je erop dat hij Willa zal redden. DiCaprio wordt omgeven door een aantal sterke acteurs, waaronder Wood Harris (Avon Barksdale in The Wire) en PTA-favoriet Alana Haim, met wie hij ook Licorice Pizza maakte en een serie video’s over haar band Haim. Benicio del Toro is geweldig als karateleraar en lokale leider Sergio St. Carlos, een man die nergens van onder de indruk is en altijd cool. Eric Schweig (Uncas in The Last of the Mohicans) is een zwijgende huurmoordenaar die zo in een Coen-film kan. Teyana Taylor kende ik nog niet maar ik snap wel dat Lockjaw door haar geobsedeerd is. Het beeld van de met een machinegeweer knallende hoogzwangere Perfidia is nu al iconisch. Chase Infiniti is een openbaring is als haar dochter, met dezelfde felle vastberadenheid maar ook met mededogen. En Sean Penn creëert een schurk die even belachelijk als angstaanjagend is, een mix die me deed denken aan sheriff Roy Tillman in Fargo. Je wil hem uitlachen maar je weet ook dat de gevolgen van die lach gruwelijk kunnen zijn.
De camera van Michael Bauman is enorm dynamisch, vooral in de actiescènes maar ook in de kleine momenten. Hoogtepunt is de auto-achtervolging in de glooiende heuvels van Centraal-Californië, met de zakkende en stijgende horizon als de camera eroverheen raast en de auto’s die lijken te zweven in de zinderende zon. Het deed me denken aan Vanishing Point. Maar waar daarin de eenzame vluchter centraal stond is dit een hectische ensemblefilm van 2,5 uur, een epische actiekomedie waarin van alles gebeurt en die echt voorbij vliegt.
Hoewel kwesties als politieke macht, immigratie, racisme en gender hier allemaal relevant zijn, verliest Anderson nooit zijn personages uit het oog, noch hun drijfveren. De tank raakt steeds verder leeg, zowel in Running on Empty als hier. Het is een kwestie van tijd totdat het het einde in zicht komt. Tot die tijd geldt: blijf vechten.
